Lenga e modernitat

LENGA E MODERNITAT - occitan e modernitat -

2009-04-16T17:32:00.000-07:00

Dempuèi ara qualquas decenias dins las cochas socialas modèstas e qualques sègles dins las cochas socialas aisadas, la lenga occitana a tendéncia a pas pus se transmetre entre las diferentas generacions. La majoritat de las populacions vivent dins un territòri occitanofòna s’interessa de mens en mens a aquesta. E emai que sovent estacadas a lor region, a lor vila, paradoxalament, veson pas l’interès de renogar amb lor patrimòni cultural. Çaquelà, al temps que sèm, fòrça personas se mobilisan, per fin que la lenga relativa a Occitània contunha a èsser transmesa, a viure, ajent de còps recors a de metòdes pro tradicionals, mas tanben de còps a de mejans de comunicacions e a de concèptes relevant de la modernitat.
Dins nòstra societat actuala, de quin biais la lenga occitana s'es apriopriada lo modernisme?

Pauc presentas dins las technologias novèlas, l'occitan, escapa pasmens pas al lector dvd, a internet e a l’informatic. En efièch, se retròba d’unes dvds, cd-roms, logicials, qu'utilizan la lenga e donan de cors d’occitan. Fin finala, un program per los GPS ajent recors a la Lenga d’Oc es disponible.
Aquestes mejans de comunicacions son sovent utilizats per d’institucions cargadas de promòure l'occitan alprèp de las populacions. D’organismas apartenant, siá al mitan associatiu (IEO, CFPO, CIRD’OC…), siá a la sfèra publica (universitat de mantuns paises, licèu, colègi e escòlas francesas, espanòlas e italianas...), siá a la sfèra privada : Macarèl, Adishiatz, Qu’es aquò….

Aquestes tres entrepresas an de concèptes que se pòt qualificar de modèrn, puèi qu'an pas coma sol objectiu de far de profièch. Partejan doncas un punt comun amb d’autras societats al concèpte tot tanben contemporanèu (las relativas al comèrci equitable o las que produison de mercandesas eissidas de l’agricultura biologica).
Caquelà, aquestas nocions relevant de la modernitat, s’exprimisson tanben dins un mejan de comunicacion fòrça ancians, tal coma la cançon. En efièch, d’unes grops d’uèi an sauput utilizar la lenga dins d’estiles musicals modèrns. Es lo cas de tres de còlas occitanas contemporenas ajent a l'ora d'ara lo mai de succès : Massilia Sound System que mèscla dins la majoritat de sas musicas occitan e ragga muffin, Mauresca Fracas Dub qu’en mai d’aver integrar aqueste estil dins fòrça de lors musicas, aliga tanben lenga dels trobadors e ip-òp e Fabulόs Trobador, qu'a sauput inventat un estil complètament a eles, melant rap e sonoritats del sud-est del Brasil.

Aital, la lenga occitana es mai o mens arribada a se fondre dins la modernitat de per, sa preséncia dins lo monde de las novèlas technologias, una filosofía economica inedicha pronada per d’unas societats e, una propagacion dins diferents estils musicals contemporanèus.

Victor Gelú

2009-03-29T16:56:00.000-07:00

Victor Gelú es nascut a Marsilha, en broa de la plana d’Aix, lo 12 de septembre de 1806. Doat d’una viva sensibilitat e d’una inteligéncia rebèla a tota mèna de conformisma, l’enfant reçaup una educacion solida, dins sa familha d’en primièr, puèi dins las escòlas de son barri e a cò de los Fraires Grises d’Aix, qu’a ganhat una marrida remembrança. La mòrt de son paire, alara que lo jove Victor a pas que sètze ans, metrà fin a sos estudis. Mai tàrd, s’establirà coma fornièr a Marsiha, puèi efecturà un viatge a Parίs (que lo decebrà), aital coma un sejorn de qualque annadas a Lion, ont trabalharà a las escrituras a cò d’un avoat; mas en 1834, decidirà de tornar a Marsilha per s’i tornar installar definitivament. Aval, se farà conéisser per sas qualitats de cantaire dins los cafѐs marsilheses, tot en continuant a alternar los emplècs dins de farinarίas e semolarίas.
Gelú s'es fach conéisser per sas Cançons provençalas, que l’escritura s’escalonèt de 1838 a 1865. A tanben escrich un roman, Nové grané, que serà edictar pas qu’un an aprèp sa mòrt pel Felibritge (alqual a totjorn refusat d'aderir).
Dins sas òbras, aqueste cantoral de la plèba testimònia de la misèria engendrada per la modernitat triomfanta, dénoncia la centralisacion parisena (en efièch Parίs es ja lo luòc de concentracion del poder e de la riquesa), condamna las derivas del clertjat de l'epòca....
Possedίs una solida conéissença de la cultura francesa classica. Pr’aquò, parvenίs a nos contar l’istòria a partir de sa vila, e, per se far, a recors a son parlar maternal, aqueste rugόs dialècte mespresat per las gents de pluma escrivent dins la lenga de Molière, coma pels felibres qu’i veson pas qu’un patés avilit, mas amb loqual bastίs una òbra exepcionala.
Gelú morίs a Marsilha, lo 2 d’Abrial de 1885.

L'An que ven, de qué farai?

2009-03-25T16:07:00.000-07:00

Dempuèi la debuta de ma primièra annada de Licéncia d’occitan, sosqui a çò que sarà mon futur trabalh. E èssent admiratiu de la pedagogia Frénet, pensavi d’en primièr venir institutor en Calandreta. Ҫaquelà, ajent tanben descobèrt per la seguida d’autres mestièrs mens convencionals e subretot mai interessant, ai alara decidit de fin finala cambiar de projècte quant al mestièr que m’agradariá d’exercir.
Lòrs de l’annada 2009-2010, quines son los objectius que me soi fixar, per fin de me donar totes los astres de capitar ma vida professionala futura?

Dempuèi qualque meses, ai lo desir d’entrepréner una formacion, per fin de venir formator al C.F.P.O., qu’aimi l’idèa de transmetre un saupre. En efièch, pensi qu'es fòrça valorizant e epompissant de portar de coneissenças a d'individuses.

De mai, ensenhar la lenga e la cultura occitana, me permetrà de contribuir a sa sauvergarda, aital coma a militar per la diversitat culturala.

Fin finala , aqueste aprentissatge me permetrà de trabalhar dins un organisma que dona de cors a de personas adultas e volontaras (çò qu'es per ieu mai agradiu que d'ensenhar a de subjèctes enfants o adolescents e obligat de venir en cors); dins una associassion ont es possible d'aver un contracte de trenta cinc oras.
Ҫaquelà, coma aqueste es tanpauc pas automatic ( en efièch, l'organisma se deu adaptar a la demanda dels clients), se lo president del C.F.P.O. me pòt pas embauchar, ensatjarai doncas d’obrar dins lo meteis temps, siá al C.I.R.D’OC, siá a l’I.E.O..
De mai, la formacion debutant pas qu’al mes de febrièr, podrai doncas, tre lo mes de julhet, començar per ensatjar de trobar un C.D.D. dins un d’aquestes organismas. En efièch, serà l’escasença per ieu d’exercir, pel primièr còp coma emplegat, un mestièr en rapòrt amb ma Licéncia d'occitan; un trabalh fòrça interessant, que me pòt e mai portar un primièr contacte que serà benlèu determinant dins la perspectiva d'una embaucha a venir dins aquestas doas associassions, mas tanben una experiénça que podrà benlèu m' èsser necita dins l’encastre de ma vida professionala futura.

Aital, a partir del mes de febrièr, compti entrepréner la formacion prepausada pel C.F.P.O., per fin de venir formator dins aquesta meteissa asssociassion. Pr’aquò, abans aquò, espèri trabalhar tre lo mes de julhet, siá al C.I.R.D’OC, siá a l’I.E.O., dins la tòca d'exercir un trabalh interessant, en rapòrt amb los estudis qu'ai ja entrepres, aital coma amb mon o mos futurs mestièrs.

La Mal Coifada

2009-03-20T15:24:00.000-07:00

La Mal Coifada es un grop vocal compausat de siéis femnas (Miriam Boisserie, Elèna Pagès, Maria Coumes, Dalèle Muller, Elèna Albisetti e Camilha Simeray), nascut en 2003, sul conselh de Laurenç Cavalièr. Los cants son de cansons tracionalas de la valada d’Auda, mescladas a d’arrengaments e a un tractament contemporenèu qu'entrainan lo public « sul camin d’una polifonia tradicionala somiada ». Las armonias originalas, los ritmes vocals, de còps realizats acapelas, de còps picats de las mans o de còps acompanhats de percussions e mai sovent entraїnants, meton en valor aquestas cansons tiradas del classador que lo cantaire-acordeonista occitan Laurenç Cavalier s’es constituat aprèp d’annadas de colectatge.
Dempuèi sa creacion, La Mal Coifada trabalha de front sus diferents punts: recèrca d’un timbre de votz per caduna, del son colectiu del còr, d’elements contitutius d’un estile de cant (totjorn amb la collaboracion de Laurenç Cavalièr, qu'es tanben lor director artistic). En efièch, aprèp la guèrra, pauc de donadas suls cants populars lengadocians (exeptats de caps de particion o de tèxte) son estats retrobats, çò qu’a permés a las cantairitz, una granda libertat dins l’interpretacion d’aquestas cansons.

Dempuèi sas debutas, la còla a facha mai de doas cents scènas e de seguida a la sortida de son primièr album en junh 2008, encadèna los concèrts e festivals a braç virat e a e mai realizada una virada en Mongolia en agost de 2008. Fin finala, lo 27 d'octòbre de 2008, es passada sus França doas, dins l'emission Tenguda de serada, presentada per Miquèl Drucker e que se desbanava en dirècte de la vila de Montpelhièr.

Joset Bové

2009-03-19T21:56:00.000-07:00

Joset Bové, de son vertadièr nom Josèp Bové, nasquèt a Talença, lo 11 de junh de 1953. A tres ans seguèt sos parents, convidats en tant que cercaire als Estats Units.
Sa carrièra de militant comencèt en 1968, dins de moviments ostils a la guèrra del Vietnam. La de sindicalista, quant a ela, debutèt en 1981, amb la creacion del Sindicat de Paisans Trabalhalhaires d’Avairon. En efièch, Joset Bové èra installat dins aquesta region dempuèi 1976. E coma tot bon paisan de l’epòca, estatjant sul platèu del Larzac, participèt a la lucha contra l’extension del camp militar del Larzac.
Aqueste combat foguèt çaquelà luènh d’èsser un de sols que menèt al cors de son existéncia. Aqueste « paisan-altermondialista » participèt tanben a la creacion del Sindicat dels Productors de Lach de Feda, afiliat a la Confederacion Roquefort, a l’operacion menada per Greenpeace contra la represa dels assages nuclears, al desmargatge de fòrça Mac Donald, a las importantas manifestacions de Seattle contra lo som de l’Organisacion Mondiala del Comèrci… Pr’aquò, aqueste partidari de la desobesissença civila es mai que mai conegut per aver creat la Confederacion paisana, aital coma per l’arcatge de camps d’assages d’organismas geneticament modificats (O.G.M.) o de plants de ris trangenicas. Per totas aquestas accions, aqueste manquèt pas d’èsser condamnat, a mantunas represas, a la preson ambe subre-sèit, mas tanben qualque còps a la preson fèrma.
Fin finala, en octòbre de 2005, per far avançar las revendicacions portadas pel « non d’esquèra » a la Constitucion europeenca, declarèt que segon el, d’alianças entre moviments seràn necites e excluiguèt pas, se la taca li es fisat, de se portar candidat a l’eleccion presidencialas de 2007. Malurosament per el, capitèt pas a acampar aquestes dins una sola e meteissa tièra; mas aprèp una peticion, per fin que se presentèsse pasmens e ont obtenguèt mai de trenta milas sinhaturas, decidiguèt de se portar candidat a l’eleccion mai populara de França. Reculhiguèt çaquelà pas qu’un escòr de 1,37%. Pr'aquò, en 2009, aquò l’empachèt pas de se tornar presentar, mas aqueste còp per lo compte d’Euròpa Ecologia (aligança entre los Vèrds e fòrça partits, associassions e sindicats ecologics) e dins la tòca de venir deputat europeenc de la granda region Sud-Oest.

Lo Còr de la plana

2009-03-18T18:13:00.000-07:00

Lo Còr de la plana es una còla occitana compausada de siéis cantaires e musicians (Manú Théron, Danίs Sampieri, Benjamin Novarino-Giana, Sebastian Spessa, Manú Barthélémy e Rodin Kauffman) originari del barri de la Plana, a Marsilha. Dins loras cansons, loras votz son sovent acompanhadas de percussions, que son lo bendir (tamborin algerenc) e lo tamburello (tamborin italian), aital coma de bataments de pès e de mans. Loras influéncias musicalas son divèrsas e variadas, anant de Bartok a Massila Sound System. Dempuèi sa creacion, lo grop de polifonia a sortit dos albums: Lo Còr de la plana e Tant deman. Fondamentat en 2001, aqueste s’es donat a la modernisacion sistematica del patrimòni popular occitan, cantant los repertòris provençals totes, del mai religiόs al mai desbridat e del mai repetitiu al mai ocasional. Uèi, son convidats dins diferents luòcs (sala de concèrt, tèatre, bar, glèisas, usinas…), mas tanben dins mantuns paises (Reiaume-Unit, Estats-Units, Australia…). Sens èsser una de còlas occitanas comptant mai de "fans", es doncas pr’aquò la que s’expòrta mai, la que tròba mai sa plaça dins los diferents festenals nacionals e internacionals.

Remi Gaillard o "Lo Montpelhieren capboard"

2009-03-17T13:04:00.000-07:00

Remί Gaillard es un umorista francés nascut lo 7 de febrièr de 1975. Es originari de Perpinhan e especialisat dins las imposturas videòs umoristicas burlescas. Realiza çò que l’òm sona de situacions burlescas. Dins aquestas, ont jòga lo personatge principal, son sovent sens paròlas, mas acompanhadas de musicas conegudas. Son tanben acompanhada de son eslogan: "es en fasent que que siá que ven qual que siá". La majoritat de videòs d’aqueste amusaire son estadas filmadas dins la vila de Montpelhièr.

Es en 1999, qu'amb un de sos amics d'enfança, realiza son primièr gag . Aqueste, totjorn present sus son siti web, consista a prene sa docha en public, dins una maquina de lavatge automatic de veituras. Ganha una certana notorietat aprèp la mesa en scèna de nombrosas imposturas, que mai famosa demòra la ont, lòrs de la finala de la Copa de França de football 2002, vestit en butabalaire de la còla de Lorient, a levat la copa amb los jogaires e es estat felicitat en persona per lo president de la Republica de l’epòca, Jaume Chirac.

Aqueste montpelhieren de còr a emai estat, de manèira ponctuala, sollicitar per qualquas multinacionalas (per fin de lor far de la publicitat sus internet), mas tanben per d’unas cadenas de televisions (MCM, Eurosport…). Pr’aquò, sos rapòrts amb lo monde del uòchenc art son pas totjorn estats de mai aisits. En efièch, es estat mantuns còps plagiats, per entre autres Cristòl Dechavanne o encara Micaèl Young.

A l’ora d’ara, lo nombre total de clicas sus sas diferentas videòs s’auça a environ 200 milions. Fin finala, d’unas de sas òbras son de longa dins lo tòp dètz de videòs de dos sitis wèbs d’albergament de videòs mai famoses, que son Youtube e Daylimotion.

Diogèna Laërque

2009-03-14T18:44:00.001-07:00

Diogèna Laërque foguèt lo filh d’un banquièr de Sinòpe. A la seguida d’una acusacion de fabricacion de falsa moneda, son paire foguèt empresonat e Diogèna deguèt fugir a Atèna. Aval, venguèt lo disciple d’Antistèna, lo fondator de l’escòla cinica.

Un còp en atge de volar de sas pròpras alas, decidiguèt de venir un filosòf atipic. En efièch, visquèt d’un mantèl grossièr e d’una biaça (per i metre son manjar), anent pès nuses, dormissent dins un « pίthos » (amfòra giganta per cerealas), e subsistent pas gaire son que de las contribucions de sos escotaires o mecènes.
Ajent vist un jorn una mirga que corriá sens se mainar de trobar un lòtjament, sens crenhença de l’escuretat, e sens pas cap de desir de tot çò que rend la vida agradiva, la prenguèt per modèl e trobèt la potinga a son caitivièr.
Era fòrça provocator e cinic. Nomenava l’escòla d’Euclida « escòla de bila », l’ensenhament de Platon « pèrta de temps » e tornava dire de longa que caliá viure dins un esperit sant o se penjar…De mai, aviá tanben un grand sens de l’umor e mancava de replica dins las responsas a las questions que l’òm li veniá pausar. Un jorn, un òme lo faguèt dintrar dins un ostal ricament moblat, e li diguèt : « subretot espotίs pas pel sòl. ». Diogèna, que mespresava la riquesa e qu’aviá enveja d’espotir, li lancèt son escopit a la cara, en li cridant qu’èra lo sol endrech brut qu’aguèsse trobat e ont poguèsse lo far.
De mai, se pòt tanben mencionar una de sas malaventuras mai conegudas del grand public. Aital, alara qu’Alexandre lo Grand li demandèt çò que desirava, nòstre filosòf li respondiguèt sa replica famosa: « lèva-te de mon solelh ».
Aquestes recits son presents a travèrs de Letras evidentament suposadas.
Son òbra, quant a ela, se sona Politeia (la Republica). S'ataca a de nombrosas valors grècas, en admetent entre autres l’antropofagia, la libertat sexuala totala, l’indiferéncia a la sepultura, l’égalitat entre òmes et femnas, la negacion del sacrat, la remisa en causa de las convencions socialas, de la ciutat e de sas lèis, la supression de las armas e de la moneda. Fin finala, Diogèna considerava l'amor coma èssent absurd. Per nòstre « marca-mal », òm se deviá estacar a pas degun.
A la fin de sa vida, se baileja cap a Egina en batèu, quand aqueste foguèt pres per de piratas
Tocant la mòrt de Diogèna, demòra a l’ora d’ara fòrça versions diferentas de la causa de son trespàs: seriá mòrt de las seguidas d'una infeccion causada par la mordida d'un gos alqual assajava de raubar son òs, per se noirir. D'autras fonts, nos explica que seriá defuntar de consequéncias de l'ingestion d'un pofre cru, o a mai qu’auriá volontariàment arrestat d’alenar. Aquestas, contribuisson à renfortir la legenda segon laquala seriá mòrt coma a viscut, d'un biais pauc banal. En totes casses, rendèt l’arma a Corinta. Aviá demandat que se getèsse son còrs sus la via publica pr’aquò, sos amics, li faguèron de funeralhas magnificas. Se placèt sus son tombèl una colomna subremontada d'un gos en marbre de Paròs.

Moandàs Karamchand Gandί

2009-03-11T20:57:00.000-07:00

Moandàs Karamchand Gandί nasquèt lo dos d’octòbre de 1869 a Porbandar, dins l’estat del Gujarat. Es eissit de la casta de Vaishia e sa familha es relativament aisada. Conformament a las costumas d’aquesta casta, òm lo marida a quatòrze ans amb Kasturbai que demorarà sa molhèr sa vida tota. En creissent, Gandί ven convençut que serà qualqu’un pas qu’en rompent amb las costumas de l’Indiá e en copiant l’estile de vida dels angleses. Es doncas logicament que s’embarca per l’Anglatèrra en 1888, dins la tòca de far sos estudis.
En 1893, l’avocat jove es sonat en Africa del Sud, colonia de l’Emperi britanic, ont de milierats d’indian trabalhan contractualament. Moandàs Gandhi i es confrontat fòrça lèu a l’injustίcia e a la discriminacion raciala qu’exerçan los mèstres blancs. Decidίs alara, per diferents mejans, de luchar contra aquestas e, arriba a ganhar los qualque combats que l’oposèron al poder de l’epòca. Es tanben en Africa del Sud que recomença a s'interessar a sa cultura e que se la reapropria. Lo 18 de julhet, quita l’Africa del Sud per totjorn e dintra en India.
Aval, sosten d’unes moviments socials, s’engatja en politica e, apèla, a mantunas represas, a manifestar publicament dins tot lo paίs e a cessar tota activitat, dins la tòca de lo liberar del colonialisma anglés. Coma arma politica, aqueste adèpte de la desobesissença civica integrèt tanben dins sas luchas las nocions de june e de pacifisma. De combats que s'averaràn mai sovent pagant, que faràn progressar l'India d'un punth de vist social, filosofic, aital coma dins la via de l'independéncia.
Lo 12 de mars de 1930, lo Maatmà entreprend son accion mai famosa : la caminada del sal.
De fial en cordura, passa de simple avocat a grand savi respectat quasiment dins l’India tota e conegut al nivèl internacional. Ҫaquelà, lo 30 de genièr de 1948, un extremista indoista, Naturam Godse, l’abat a Delί. Sa mòrt provòca una esmocion internacionala. Dins la capitala, mai de dos milions d’indians assistèron a sas funeralhas nacionalas . Uèi encara, l’emprenta de Gandί es viventa, a mai son pantais d'una societat justa, egalitària e non-violenta, aital coma sa desirança d'una nacion indiana unificada demòra a bastir.

M.H.S.C.

2009-03-06T11:17:00.000-08:00

En 1919, lo president Robert crea l’Estadi Olimpic Montpelhierenc. Lo club adòpta fòrça lèu las colors de sa vila: lo roge e lo blanc. Lo sèti e l’estadi se situisson al Parc als Balons (uèi lo licèu Mermòs).
Entre 1927 e 1937, lo club prend lo nom d’Espòrts Olimp ίcs Montpelhierencs puèi tòrna venir l’Estadi Olimpίc Montpelherenc per fin d’escapar als creditors. Las debutas del S.O.M. son flamejairas. Ganha lo gigant setòri en finala de la copa del MEDOC e prend un ascendent decisiu fàcia a la multituda de clubs montpelhierencs. Puèi, en 1928, rempòrta lo tίtol de Campion de la Ligua del Sud-Est davant lo F.C. Sèta. Fin finala, en 1929, es l’apoteòsi, lo S.O.M. ganha la Copa de França de Fotebòl fàcia a son rival del moment : lo F.C. Sèta. En 1932, passa professional e participa al primièr campionat de primièra division.
En 1941, durant tres sasons, aqueste es forçat de fusionar amb l’U.S.M. (lo club de rugbi montpelhierenc) e prend lo nom d’U.S.O.M..
En 1969, se transforma en Montpelhièr Litoral Espòrt Club, puèi fusiona amb lo vièlh Espòrt Club Montpelhierenc, creat en 1908 per los Jesuites (degan de clubs del Clapàs).
Lo primièr de junh de 1974, lo club realiza una novèla aliança. Lo Montpelhièr Litoral SC, relegat en D.H., fusiona amb l’A.S. Palhada (club creat en 1967 e tot justa promut en P.H.A.).
En novembre 1974, Loίs Nicollin, fins alara president d’un club corporatiu (la Formacion Esportiva de Netejament) es sonat pels dirigents del Montpelhièr la Palhada Espòrt Club, a l’agonia en DH. Respond favorablament a lor apèl en dissolvent son club corpò, en tranferent sos jogaires al M.P.E.C. e en prenent la cò-presidéncia.
En 1978, lo club passa professional e jos la borda del novèl president, conéis alara una ascencion fulguranta. En 1989, es rebatejat Montpelhièr Erau Espòrt Club. E entre 1989 e 1991, escriu mai bèlas paginas de son istòria, en ganhant la Copa de França e, en jogant los tot primièrs ròtles en primeira division e en Copa de Venceires de Copa.
Durant la decenia seguenta, Montpelhièr es acostumat al ventre mòl del classament mas en 1999 ganha pasmens la Copa Intertotò. Ҫaquelà, en fin de sason 1999-2000, lo MHSC davala en segonda division, tòrna pujar l’anada seguenta per tornar davalar en 2003. Tornamai en ligua doas , e aprèp doas sasons de transicion, lo club entend retrobar la Ligue 1 al mai lèu, mas lòrs de la sason 2006-2007, la relegacion en Nacional amenaça. Es alara qu’en mars 2007, Roland Corbis reprend la còla en man e arriba a la manténer en ligua doas. Puèi, en 2007-2008, aquesta acaba a la uòchena plaça.
A l’ora d’ara lo MHSC es quatren e en passa de pujar en Ligua un.

Tryo

2009-02-23T09:01:00.000-08:00

Tryo es una còla de canson francesa a fòrta influéncia reggae. Es compausada de tres musicians : Cyril Célestin ditz Guizmò (autor, compositor, guitarista, cantaire), Amanieu Eveno ditz Manú (guitarista e cantaire), Cristòl Petit ditz Mali (autor, compositor, guitarista e cantaire) e Danièl Bravo (percussionista). Lora musica mèscla de valors d’engatjament politic e de convivialitat a una dòsi d’umor e de leugieretat, en fasa ambe l’umanisme alter-mondialista del quatuòr.
En 1995, lòrs d’un viatge entre amics dins los Pirenèus, los tres individuses se meton a jogar amassa a l’entorn d’un fuòc e decidon de crear la còla Tryo.
En 1996, lo grop encadena los festivals e los concèrts.
En 1998, Danièl Bravo intègra la còla. La meteissa annada, aquesta registra un primièr album de reggae acostic (Mamagubida).
En 2000, sortisson un compacta disc mai poetic : Faut qu’ils s’activent.
En 2003, comercialisan un album mai engatjat politicament e amb d’instruments novèls (violons, contrabassa…) vei lo jorn: Grain de sable; e en 2004, lo quatuòr sortίs dos cds lives, ont los musicians incorpora de sonoritats inedichas (lo reggae es associat a de resonáncias ska, jazz...).
Lo darrièr album (Ce que l’on sème ), sortit en septembre 2008, a , quant a el, mens de resonanças reggaes e mai de sonoritats relativas a la canson francesa.

Merlot

2009-02-17T11:54:00.000-08:00

Merlot, de son vertadièr nom Manuel Merlot, es l’ex-cantaire del grop de reggae Baobab (nomenat a las Victòrias de la musica). Fin 2008, sortiguèt son primièr album solò que se sona : Chansons d’amour et de haine, e que registrèt dins un obrador d’un de sos amics artiste-pintaire, situit dins una cava d’Ivri-sus-Sena. Aqueste « bòf-descomplexat » mèscla dins son compacte disc novèl de la cançon francesa, amb de rasonanças : ip-òp, fòlk, blues, jazz, mas tanben d’instruments tals que lo pianò, lo violon e la guitara. Los tèmas de sas cançons son d’òrdres : superficials (sa fenhantesa eternala, l’union sacrada del sèxe e de la majijuana…), sentimentals (l’amor, l’amistat…), socials (la precaritat,…), filosofics ( la dubertura d’esperit, l’explotacion de l’òme per l’òme…), dramatics (lo suicidi…)…
Dins son album, aqueste « umanista capbord » jongla doncas entre superficialitat e prigondor, mas garda de longa un estile atipic, provocator e descalat.
Chansons d’amour et de haine convendra tant a de joves que benlèu s’identifiràn a el e podràn apreciar lo fach que parla de fòrça subjèctes que los preocupan; qu’a de mai vièlhs que, benlèu, en l’escotant, auràn un sentiment de nostalgia e seràn mai tocat per lo fach que d’unas rasonanças fòrça ancianas sián mescladas a de sonoritats modèrnas. En totes casses, totas las generacions podràn apreciar l’umor que se degatja d’aqueste album, aital coma son extrèma originalitat.

Ieu e l'occitan

2009-02-17T11:42:00.001-08:00

Descobrèri la lenga e la cultura occitana a l’atge de detz e sèt ans, alara qu’èri encara pas qu’en classa de primièra literària. E quand comencèri a estudiar l’occitan, aviái pas que pauc d’informacions sus son patrimòni cultural e linguistic. A aquesta epòca, voliái simplament aprene l’istòria e la cultura de ma region.
Pendent aquesta anada, quines son los diferents elements de la lenga e de la cultura occitana que me toquèron lo mai?

E çò que dins la cultura e la lenga occitana m’apassionèt d’en primièr, foguèt un certan estile de musica relativa a aquestas. En efièch, coma fòrça joves occitanistas, foguèri pertocat per lo ragga-mufin occitan e los dos grops se raportant a aqueste : Massilia Sound System e Mauresca Fracas Dub. Aimèri en fach la convivialitat e la calor umana transparéissent dins lora musica. De mai, apreci tanben lo fach qu’exprimisson aquò en fasent passar de messatges politics, en ajent un agach aguisat sus la societat actuala.
En aqueste periòde, onte començavi a fargar mas conviccions politicas, aquò faguèt pas qu’afinar ma reflexion. Çaquelà, aquesta foguèt tanben influençar per lo fach, que dins sos corses, mon professor d’occitan de l’epòca (Joan Daniel Estève), nos faguèt de còps descobrir l’occitan jos un aspècte politic, sens per tant ensajar de nos formatar. En efièch, nos parlèt mai que mai, d’un biais puslèu subjectiu, de las revòltas qu’aguèron luòcs dins lo Larzac, en 1973.
Pr’aquò, a prepaus d’aqueste eveniment, expliquèt tanben qu’un grand autor occitan (Max Roqueta) volguèt prene sas distáncias amb aqueste moviment. Çaquelà, nos diguèt tanben qu’aquò l’empachava de l’aimar e de lo considerar a l’instar de la granda majoritat d’occitanistas, coma un de mai importants esciveires occitans. En efièch, lo poguèri descobrir per la seguida e, foguèri enòrmament pertocat per lo primièr libre que legiguèri d’aqueste formidable autor. Aimèri en fach son estile d’escritura, son biais, de far tornar viure lo vilatge de son enfáncia e los òmes que rescontrèt tot al long de sa vida, de descriure la natura…

Aital, tre ma primièra annada d’occitan, foguèri força pertocat per d’unes grops occitans tals que Massilia Sound System e Mauresca Fracas Dub, mas tanben per d’unas visions literàrias e politicas relativas a aqueste. E comprenguèri perqué, al temps que sèm, se desnombra encara fòrça personas que militan per desfendre la lenga e la cultura occitana.

Joan Daniel Estève

(ancian professor d'occitan al licèu Georges Clemenceau,

ara mai conegut coma cantaire e jos lo nom de Joanda)